Een kijkje achter de NAVO-hekken in Brunssum
Present! Present! Het is zondagochtend, twintig over negen, en een groep nieuwsgierige bezoekers verzamelt zich voor de ingang van de NAVO-basis in Brunssum. Luitenant-kolonel Bart Bams verschijnt in vol ornaat, een lijst in de hand. Met een serieuze grijns op zijn gezicht noemt hij de namen van de lijst één voor één op. Ben je er? Dan roep je luid en duidelijk: “Present!” En ja hoor: Typisch Brunssum? Present!
Iedere Brunssumer kent de hoge hekken van de NAVO-basis, maar wat erachter gebeurt, dat blijft voor velen een raadsel. Maar sinds kort kun je dat zelf ontdekken! Dat kan tijdens de Sunday Tours, een rondleiding die Bams bedacht en leidt. “Ik wil een beeld wegnemen. Ik ben geboren en getogen in Hoensbroek en ik ken als geen ander het ‘onbekende’ van de basis. Vroeger stonden de poorten vaker open, maar de laatste jaren bleef het stil. Met de Sunday Tours is daar verandering in gekomen. En met succes. Tot juni 2026 zitten we vol.”
NAVO-basis
Bart vertelt met trots, eerlijkheid, humor en met veel eigen ervaringen over het militaire leven en de NAVO-basis in Brunssum. Tijdens de tour, die zo’n drieënhalf uur duurt, duiken we in de geschiedenis. Bart vertelt uitgebreid over het verleden: wat er allemaal is gebeurd in Brunssum en hoe die geschiedenis nog altijd doorwerkt in ons dagelijks leven. Van een regio die bloeide dankzij de mijnen, naar de klap van de mijnsluitingen, tot de nieuwe kansen die ontstonden met de komst van de NAVO in 1967 op het terrein van de voormalige Staatsmijn Hendrik. “Voor ons voelt Brunssum misschien als een klein dorpje in Zuid-Limburg, maar in de internationale defensiewereld staat Brunssum echt wel op de kaart,” vertelt Bart.
NAVO-missies vanuit Brunssum
Op de NAVO-basis in Brunssum draait het niet om oefenen of vechten, maar om plannen en aansturen van militaire operaties. “Vanuit dit internationale hoofdkwartier worden NAVO-missies voorbereid, veiligheidssituaties geanalyseerd en troepen in Europa aangestuurd,” legt Bart uit. “Ruim duizend militairen en burgers uit allerlei landen werken hier samen. Daardoor is Brunssum een belangrijke plek in de wereldwijde NAVO-organisatie.”
De Sunday Tour brengt je op plekken waar telefoons en foto’s verboden zijn, maar laat ook heel gewone onderdelen van de basis zien: een sportschool, een kerk, de kantine en een theater, deels ondergebracht in voormalige mijngebouwen. Zo ervaar je dat de NAVO-basis in Brunssum een complete internationale community vormt. Bart: “Het is een gemeenschap, een basis, waar ik trots op ben, en die ik heel graag dichter bij de Brunssumers wil brengen.”
Aanmelden voor de tour
De Sunday Tour geeft een zeldzaam inkijkje achter de hekken én laat zien hoe bijzonder het is dat zo’n groot NAVO-hoofdkwartier midden in Brunssum staat. Aanmelden voor 2026: het kan gewoon!
Stuur een e-mail naar pao@jfcbs.nato.int met als onderwerpregel: “Sunday Tour”. Vermeld in de e-mail de voor‑ en achternaam, geboorteplaats en geboortedatum per bezoeker.
Vóór de tour ontvang je bericht als je toegang hebt gekregen - je wordt hoe dan ook ingeloot.
Pssst... wist je dat? NAVO, NATO: het is hetzelfde. NATO is de Engelse afkorting: North Atlantic Treaty Organization. NAVO is de Nederlandse afkorting: Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.
Eerst zat AFCENT in Fontainebleau (Frankrijk). Na het vertrek van Frankrijk uit het militaire deel van de NAVO verhuisde het hoofdkwartier naar Brunssum (Nederland). Tegenwoordig heet het officieel: Allied Joint Force Command Brunssum (JFC Brunssum). Maar veel mensen gebruiken in de volksmond nog steeds de term AFCENT.