De Oktoberfeesten: het begon allemaal in Brunssum

Het is één van de grootste misverstanden ter wereld: waar in Nederland wordt het oudste oktoberfeest gevierd? De meeste mensen denken Sittard. Fout! Het is Brunssum. Hier werd namelijk al in oktober 2004 het allereerste oktoberfeest van Nederland gevierd. Inmiddels heeft ongeveer de helft (!) van alle Nederlandse gemeente een Oktoberfeest, ongeveer 170 in totaal. Maar het begon dus allemaal hier. Hier, in Brunssum. “Het is een waanzinnig feest.”

Zaterdagavond 30 oktober 2004. Er wordt geschiedenis geschreven in de oude Brikke Oave. Initiatiefnemers Fred Janssen en Nico Trommelen brengen een Oostenrijkse traditie naar Nederland. De Oktoberfeesten. Bedoeld om de Oostenrijkse en Sloveense cultuur te promoten. Twee dagen lang duren deze eerste Oktoberfeesten. Speciale gast: de ambassadeur van Oostenrijk in Nederland.

Internationaal

Die eerste editie is een dapper begin en een eerste succesje. En belangrijker: er blijft genoeg over in de geldla om een vervolg te organiseren. Daarmee wordt een traditie ingeluid die tot de dag vandaag stevig stand houdt.

De vervolgedities in 2005 en 2006 zijn nog in de Brikke Oave. Na drie jaar durft men het aan om een tent neer te zetten op het Koutenveld. Er passen 1.200 mensen in en ja hoor: die tent zit drie dagen lang vol, in totaal 3.500 bezoekers. In de jaren daarna groeit het aantal bezoekers gestaag. In 2010 ontvangen de organisatoren 6.000 bezoekers in een tent die inmiddels is uitgegroeid tot 2.000 vierkante meter!

Wat opvalt aan die bezoekers: het grootste deel komt van buiten Brunssum. Belgen, Duitsers, ook Luxemburgers laten zich niet onbetuigd. Zo zetten de Oktoberfeesten Brunssum stevig op de internationale kaart – en ze leverden ook nog eens een hele mooie economische impuls voor de hele regio op. Jarenlang zijn de Brunssumse Oktoberfeesten, na die in Sittard en in Varsseveld, de grootste van Nederland wat betreft bezoekersaantallen. 

Eerste uur

Natuurlijk, de Oktoberfeesten kennen in die jaren ook piekjes en dipjes. Een verhuizing naar het Vijverpark en weer terug naar het Koutenveld. De moeilijke coronajaren waardoor de Oktoberfeesten in 2020 zelfs helemaal niet door kunnen gaan. Maar het goede nieuws is: het Brunssumse Oktoberfeest overleeft al deze stormen en is anno 2026 nog steeds een ijzersterk merk. Of in de woorden van nachtburgemeester Victor Hendriks, het is nog steeds een “waanzinnig feest”.

Victor is iemand van “het eerste uur”. Hij heeft het festival zien groeien. “Ik kom er altijd. Het is een feest dat altijd zichzelf is gebleven. Dichtbij de roots, dichtbij de mensen. Je ziet dat de mensen die het organiseren het doen voor het plezier. Gewoon uit plezier, uit pure liefde.”

Neus voor talent

Dat is juist ook de kracht van de Brunssumse Oktoberfeesten, zegt Victor. De liefde voor de Oostenrijkse cultuur, voor de muziek uit het Zillertal. “Het programma wordt samengesteld door kenners, door liefhebbers. Die reizen regelmatig naar het Zillertal en zien daar het allerbeste talent. Die boeken ze ter plekke. Dat betekent dat je elk jaar een ijzersterk programma hebt. Ik zie vaker dat we hier artiesten hebben die pas later doorbreken. Dan zie je ze een paar jaar later bijvoorbeeld in Sittard. Dus de mensen hier in Brunssum hebben daar echt een goede neus voor, een goed gevoel.”

Onovertroffen

Maar wat Victor betreft is toch vooral de sfeer die de Brunssumse Oktoberfeesten onovertroffen maakt. “Je ziet dat mensen er erg veel zin in hebben, dat ze komen om samen vooral plezier te hebben. Het is allemaal heel erg lief en ontspannen. Een sfeertje van: ‘Ach, maak je niet druk’. Dat zie je ook aan hoe de mensen zich kleden. Iedereen wil er iets van maken, ze maken zich mooi in Oostenrijkse klederdracht. Het is echt pracht en praal. Alsof je een hele avond in een andere cultuur zit, een heel vriendelijke, fijne cultuur. En dat hebben we hier in Brunssum helemaal omarmd op een manier die je nergens anders ziet.”

Ja, Victor houdt ook van carnaval. “Maar de Oktoberfeesten, die vind ik eigenlijk veel leuker. Ik kijk er elk jaar weer naar uit.”

De Brunssumse Oktoberfeesten vinden dit jaar plaats van vrijdag 23 oktober tot en met zondag 25 oktober 2026, op het vertrouwde Koutenveld. De kaartverkoop is inmiddels gestart!

Toen Brunssum half Oostenrijks was…

Voor dit gemeentehuis in Brunssum staat een oude, stenen grenspaal uit 1788. Op die grenspaal is aan de ene kant de Nederlandse Leeuw ingehakt en aan de andere kant de Oostenrijkse adelaar. De grenspaal stamt uit de tijd toen de helft van Brunssum Oostenrijks gebied was!

Als gevolg van het verdrag van Fontainebleu, op 8 november 1785, werd het tegenwoordige Zuid-Limburg verdeeld onder Noord-Nederland en Oostenrijk. Bizar: de grens tussen Nederland en Oostenrijk loopt dwars door Brunssum! In september 1788 begint men met het plaatsen van de stenen grenspalen. Uiteindelijk komen twee grenspalen in Brunssum terecht. Eén van die twee is het exemplaar dat nu voor ons gemeentehuis staat.
Leuk weetje: bij het plaatsen van grenspalen stuiten de werklui op gewapend verzet van de Brunssumers. Niet helemaal duidelijk is of dat gebeurde door mensen die per se bij Nederland wilden blijven horen… of die graag Oostenrijker wilde worden?

Moraal van dit verhaal: er bestaat dus een natuurlijke verwantschap tussen Brunssumers en Oostenrijkers. Het zou dus best kunnen dat veel Brunssumers eigenlijk half-Oostenrijker zijn. En dat verklaart misschien waarom hier ooit, in 2004, de Nederlandse Oktoberfeesten zijn geboren.