Het Emmapark: “Onder elke stap ligt een verhaal verborgen”
Brunssum telt diverse parken. Veel parken hebben een lange geschiedenis, zoals het Vijverpark (dit jaar 75 jaar) en het Schutterspark (al ruim een eeuw). Andere zijn veel jonger, maar hebben ook een rijk verleden. Zoals het Emmapark. Historicus Servie Broers neemt ons mee in verhalen rondom dit jonge park.
We staan midden in Treebeek met Servie. We kijken rond. Servie: “Vroeger, en dan heb ik het over de tijd vóór 1910, was hier helemaal niets. Misschien een paar kleine huisjes of boerderijtjes en landwegen. Het gebied bestond vooral uit natuur en weilanden.”
Hij wijst in de richting van Akerstraat-Noord en naar de Langeberg. “En toen, in 1911, kwam de Staatsmijn Emma. Binnen één generatie veranderde dit gebied van rustig platteland in een van de meest geïndustrialiseerde regio’s van Nederland.”
Duizenden arbeiders kwamen naar Zuid-Limburg voor werk. Nieuwe woonwijken verrezen en ook winkels, scholen en verenigingen volgden. Treebeek groeide in korte tijd uit tot een levendige mijnwerkerskolonie. Op het hoogtepunt van de steenkoolwinning werkten er ongeveer 10.000 mensen op de ‘Emma’. Treinen reden af en aan, machines draaiden onafgebroken en hoge schachttorens staken boven alles uit. Het moet een indrukwekkend gezicht zijn geweest.
En toen kwam het gas
Aan die indrukwekkende industriële dynamiek kwam in de jaren 60 een einde. Nederland schakelde over van steenkool naar aardgas. In 1973 ging de Emma dicht.
In de jaren daarna werd het mijncomplex stap voor stap afgebroken. Wasserijen verdwenen, net als werkplaatsen, schachten, laboratoria, opslagplaatsen, elektriciteitscentrale, kantoren, kolenbunkers en silo’s. Ook het uitgebreide spoor- en transportnetwerk werd opgebroken. Wat ooit een bruisende industriële wereld was, verdween helemaal binnen tien jaar.
Sporen uit het verleden
Nou ja, verdween… In het huidige landschap zie je eigenlijk nog volop de sporen. Servie wijst naar de rand van het park. “Zie je de Emmaweg? Die volgt bijna precies het oude mijnspoor. Op dat spoor gingen de steenkolen naar Nuth.”
De sporen van de oude mijn zijn ook nog steeds zichtbaar in het Emmapark zelf. De paden volgen nog altijd de lijnen van het verleden. De groene heuvels zijn aangelegd op bulten puin van de oude mijn. Niet alles kon na de sloop worden weggehaald. Door het veilig af te dekken met grond en beplanting kreeg het terrein een nieuwe vorm
In het park vind je ook de zogeheten mijnhunebedden, robuuste betonnen funderingen uit de tijd van de mijn. Ook een klein stukje muur is bewaard gebleven. Die vormde ooit de grens van het mijnterrein en staat er nu als stille getuige. Het contrast met vroeger kan bijna niet groter zijn. Waar ooit machines bulderden en duizenden arbeiders rondliepen, hoor je nu vooral vogels, ritselende bladeren en spelende kinderen.
Indrukwekkend
Vandaag is Emmapark een fijne ontmoetingsplek. Kinderen spelen op de speeltoestellen en op het voet- en basketbalveld. Hardlopers verzamelen zich hier om te oefenen voor de Parelloop. Wandelaars zoeken rust tijdens de mindfulnesswandeling en fietsers doorkruisen het park als onderdeel van de Parkstad fietsroute. Honden worden uitgelaten en buurtbewoners groeten elkaar.
En toch is tussen het dagelijks leven en het groen de mijngeschiedenis nog altijd voelbaar.
Volgens Servie Broers maakt juist dat het Emmapark zo bijzonder. “Dit is een park met geschiedenis. Als je weet wat hier vroeger stond en zich afspeelde, kijk je toch anders om je heen. Ineens wordt het indrukwekkend. Onder elke stap ligt een verhaal verborgen. Een geschiedenis van keihard werken, groei, verandering en veerkracht. Wie door het park wandelt, loopt over de lagen van een verleden dat deze regio voorgoed heeft gevormd.”