Verdierzaam jij mee?
Anja van de Grenstuin deelt haar tips voor een natuurvriendelijke tuin.
Op een mooie, lenteachtige vrijdagmiddag in februari treffen we Anja Kalmijn in haar achtertuin. De zon speelt door de wolken en op de achtergrond hoor je het vrolijke gezang van vogels. De Grenstuin, Anja’s oase van rust, komt tot leven als ze vertelt over haar liefde voor de natuur en het tuinieren.
“Mijn moeder was tuinier, dus die groene vingers heb ik van haar,” begint Anja. “Als kind was ik vaak in de tuin te vinden. Het voelde altijd natuurlijk voor mij om met de natuur in contact te zijn.”
Diezelfde natuur vraagt steeds duidelijker om bescherming, zegt ze. “Ik zie van heel dichtbij hoe de natuur steeds ongezonder wordt”. Ze herinnert zich de tijd toen de voorruiten van auto’s vol zaten met dode insecten. Die insecten zijn verdwenen – en niet alleen de insecten. “Tal van dieren, van klein tot groot, zijn sterk verminderd in aantallen. Denk aan de vogelziekte die veel merels en lijsters heeft gedood, of de konijnenziekte waardoor je bijna geen konijn meer op de Brunssummerheide tegenkomt”.
Met haar Grenstuin wil ze mensen inspireren om de natuur de natuur te laten. “We kunnen de wereld niet van vandaag op morgen veranderen, maar we kunnen wel onze eigen omgeving vergroenen. Ik weet zeker dat de natuur hier heel erg mee geholpen is!
Ecologisch tuinieren
Toen Anja en haar man vijftien jaar geleden naar deze woning verhuisden, wisten ze meteen dat dit de perfecte plek was om hun droom te realiseren. “We zochten een huis met ruimte voor de natuur. Een tuin van deze omvang had ik nooit durven dromen. Hier konden we echt iets bijzonders maken.”
En een ‘bijzondere’ tuin is vooral een tuin waar je de natuur gewoon met rust laat. “Ik kies voor een tuin waar de natuur zichzelf in balans houdt. Insecten, vogels en andere dieren doen hun werk om plagen onder controle te houden. Als je een gezonde biodiversiteit hebt, kun je pesticiden gemakkelijk achterwege laten. De natuur heeft haar eigen oplossingen, zolang je haar de ruimte geeft.”
Een plek zonder grenzen
De Grenstuin ligt letterlijk op de grens van Brunssum en Heerlen, maar voor de tuin van Anja bestaan geen grenzen. “Planten en dieren trekken zich niets aan van grenzen,” zegt ze. “Voor de dieren is het belangrijk dat ze zich vrij kunnen bewegen van tuin naar tuin.”
De tuin weerspiegelt deze filosofie: “We hebben gekozen voor een verscheidenheid aan bloemen, kruiden en eetbare gewassen. Alles wat leeft in de tuin heeft zijn eigen functie en draagt bij aan het grotere ecosysteem.” Inmiddels is er een siertuin, bloemenweide, moestuin en voedselbos te vinden.
De sleutel tot een biodiverse tuin
Ze is ervan overtuigd dat iedereen, ook met een kleine tuin, kan bijdragen aan een gezonde leefomgeving. “Mijn nummer één tip is diversiteit. Kies voor verschillende soorten bloemen, planten en struiken, zodat er het hele jaar door voedsel is voor dieren en insecten. Je zult merken dat de tuin veel levendiger wordt.” En ook met een balkon kun je dingen doen: “Zet een bakje water neer, plant wat kruiden of plaats een klein bessenstruikje.”
Veel mensen vinden dat het al snel een rommelige boel wordt. Anja heeft geleerd dat dit juist een belangrijk onderdeel is van een gezonde tuin. “In het begin wilde ik alles onder controle houden, maar de natuur heeft haar eigen tempo. Je moet accepteren dat de tuin niet altijd netjes is.”
Voor dieren is een strakke en opgeruimde tuin ook helemaal niet fijn. Dus adviseert Anja om bladeren te laten liggen, want ze bieden een schuilplaats voor insecten die weer dienen als voedsel voor vogels. En onkruid is geen vijand. “Het is een kruid dat waarde heeft voor het ecosysteem.”
De mooiste dingen
Het creëren van een biodiverse tuin vraagt geduld, maar volgens Anja zijn de beloningen groot. “Als je de natuur haar gang laat gaan, zie je de mooiste dingen gebeuren. We zagen onlangs een vliegend hert en zelfs een neushoornkever, dat is echt bijzonder!”
Niet iedereen heeft de tijd, of het geld, voor een rijke tuin. Sommigen vluchten dan in het ‘verstenen’ van de tuin. Niet doen, adviseert Anja. Heb je weinig tijd of een kleine portemonnee? “Kies dan voor bodembedekkers in plaats van kiezelstenen. Bodembedekkers zijn veel beter voor de natuur, vrijwel onderhoudsvrij en kosten weinig. Het is een veel betere oplossing dan stenen.”
“Geef je tuin meer ruimte voor vogels en insecten. Laat de natuur de natuur zijn, en wees niet bang voor wat rommel. Het is juist goed voor de biodiversiteit.”
Anja’s 5 tips voor een natuurvriendelijke tuin:
1. Varieer met verschillende bloemen, planten en struiken
2. Voeg eetbare planten toe, zoals kruiden of een bessenstruikje
3. Zet bakjes water neer voor vogels en insecten
4. Kies voor bodembedekkers in plaats van kiezelstenen
5. Laat de natuur haar gang gaan! Het mag best een beetje rommelig zijn
Zo draagt de gemeente bij aan een gezonde natuur
Biodiversiteit maakt onze stad leefbaar voor insecten en fauna, verbetert de luchtkwaliteit en vermindert hitte-eilanden. Zo draagt gemeente Brunssum bij aan een gezonde natuur:
• We planten een mix van inheemse boomsoorten voor een biodiverse en ziektebestendige natuur
• Door gefaseerd te maaien krijgen bloemen en kruiden de kans om zaad te vormen en houden we insecten gelukkig
• Bloemrijke bermen trekken nuttige insecten aan en maken de straten mooier
• Natuurlijke begrazing door schaapskuddes verspreidt zaden en bevordert de biodiversiteit
• We creëren smallere wegen met meer ruimte voor groen
• Dood hout en ruige begroeiing laten we (waar mogelijk) staan als schuilplaats voor dieren
• We werken samen met ecologen voor natuurvriendelijk beheer
Wat kun jij doen?
• Zet inheemse planten in je tuin en plaats een insectenhotel of vogelhuisje
• Vervang tegels door groen en laat takken en bladeren liggen als schuilplek
• Onkruid mag er zijn; het biedt voedsel aan bijen en vlinders